Wydarzenia książkowe w 2010 roku - subiektywne podsumowanie

Koniec roku to już tradycyjnie czas przeglądu najważniejszych wydarzeń mijających miesięcy, ocen i podsumowań. Kulturze i sztuce dla dzieci przyglądamy się nieustannie, starając się wyłapywać zjawiska i zdarzenia bardziej lub mniej spektakularne, pokusiliśmy się więc o zestawienie tych, które, naszym zdaniem, szczególnie zasługują na uwagę.

W 2010 roku nie mogliśmy narzekać na brak ciekawych, dobrze napisanych, pięknie zilustrowanych i profesjonalnie wydanych książek dla dzieci. W każdym miesiącu ukazywało się przynajmniej kilka godnych uwagi tytułów - całkiem nowych, jak i tych znanych już przed laty; polskich i przekładów. Rozwój istniejących i pojawianie się nowych wydawnictw zwiastuje obfitość w 2011 roku - czego wydawcom, czytelnikom i sobie życzymy.

Niekwestionowaną książką roku 2010 okazały się „Zaczarowane historie" Marii Ewy Letki z ilustracjami Elżbiety Wasiuczyńskiej (wyd. Bajka), na co dowodem tytuł „Książka Roku 2010" w konkursie PS IBBY, oraz Pióro Fredry. Jedenaście opowieści Letki to współczesne baśnie, w których roi się od wróżek, smoków i diablików; dotykają one jednak najbardziej realnych dziecięcych pytań, leków, problemów.
Przeczytaj recenzję książki "Zaczarowane historie"

Ciekawym wydarzeniem, wpisującym się w prowadzoną przez Empik od kilku lat akcję promocji czytelnictwa wśród najmłodszych - „Przecinek i kropka" - była pierwsza edycja konkursu na "Najlepszą książkę dziecięcą", w której zwyciężyło "Maleńkie Królestwo Królewny Aurelki" Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel (wyd. Bajka), a tuż za nim uplasowała się książka „Billy jest zły" (Brigitta Stenberg, il. Mati Lepp, wyd. EneDueRabe). Podoba się nam pomysł, by najlepsze książki wybierali nie tylko specjaliści, ale też czytelnicy - tak jak to miało miejsce w tym wypadku.
Przeczytaj recenzję książki "Maleńkie Królestwo Królewny Aurelki" i „Billy jest zły"

Mimo że werdykt jury graficznego w konkusie PS IBBY "Książka Roku" wzbudził wiele kontrowersji, my polecamy uwadze debiutancką książkę-album Barbary Dubus - „Thekla i jej chłopakowy świat" Barbary Dubus (wyd. Wytwónia), laureatce winszujemy, a jurorom gratulujemy otwartości na nowatorskie i niebanalne pomysły.
Przeczytaj wywiad z Barbarą Dubus.

Kilkakrotnie w 2010 roku w informacjach kulturalnych pojawiało się nazwisko Marcina Szczygielskiego - proponujemy je zapamiętać, bo najwyraźniej autor, publikujący dotąd dla dorosłego czytelnika, znalazł swoje miejsce w twórczości dla młodszych. Powieść dla starszych dzieci i młodzieży - "Omega" (Instytut Wydawniczy Latarnik) to "Książka Roku 2010", wpisana także na "Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej", a nieopublikowany jeszcze horror "Czarny młyn" zdobył Grand Prix II. Konkursu Literackiego im. Astrid Lindgren na książkę dla dzieci i młodzieży.

Żeby nikt nam nie zarzucił, że skupiamy się wyłącznie na naszym polskim podwórku, na chwilę przenosimy się za granicę i w telegraficznym skrócie prezentujemy garść wydarzeń ze świata, związanych z literaturą dla dzieci:

* Pisarz David Almond, autor wielu książek, w tym "Dzikusa" i "Skrzydlaka", które w Polsce ukazały się nakładem Wydawnictwa Zysk i S-ka (w 2009 i 2010 r.), oraz niemiecka ilustratorka - Jutta Bauer - otrzymali Nagrodę im. Hansa Christiana Andersena, zwaną Małym Noblem, a przyznawaną raz na dwa lata przez Międzynarodową Izbę ds. Książek dla Młodych (IBBY);
* Nagroda ALMA (Nagroda Pamięci Astrid Lindgren, ustanowiona przez szwedzki rząd) trafiła w tym roku do Kitty Crowther - belgijskiej ilustratorki i autorki 35 książek. W Polsce, już po przyznaniu nagrody, ukazała się książka „Mój przyjaciel Szymon" (wyd. EneDueRabe, 2010);
* Nagrodę Astrid Lindgren (przyznawaną od 1967 r. przez wydawnictwo Rabén & Sjögren) otrzymała w tym roku Moni Nilsson, autorka między innymi cieszących się dużą popularnością książek o Tsatsikim - w Polsce ukazały się do tej pory dwa tytuły: „Tsatsiki i Mamuśka" oraz „Tsatsiki i Tata Poławiacz Ośmiornic" (wyd. Zakamarki) w doskonałym tłumaczeniu Barbary Gawryluk (nagrodzonej w tym roku za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie PS IBBY „Książka Roku 2010").

Wydarzeniem roku były też 65. urodziny magazynu dla dzieci „Świerszczyk", który ukazuje się nieprzerwanie od 1945 roku. Nazwę pisma wymyśliła Ewa Szelburg-Zarembina, a winietę zaprojektował Eryk Lipiński. W trudnych latach powojennych tytuł ten miał się kojarzyć dzieciom z ciepłem domowego ogniska, a celem pisma było zastąpienie na jakiś czas nieistniejących wtedy podręczników. Nikt nie przypuszczał, że na „Świerszczyku" wychowa się kilka pokoleń Polaków... To już tradycja, że pismo od pierwszego numeru do dziś współpracuje z najlepszymi twórcami.

Jednym z autorów publikujących w „Świerszczyku" był też Ludwik Jerzy Kern, którego śmierć jest najsmutniejszym wydarzeniem mijającego roku w świecie kultury dziecięcej.
Przeczytaj felieton o poezji L. J. Kerna

Tyle już razy padło powyżej nazwisko Astrid Lindgren, ale musi paść raz jeszcze, a przy nim nazwisko Edyty Jungowskiej. W maju aktorka dała się poznać z innej strony - założone przez nią wydawnictwo (Jung-off-Ska) opublikowało trzy audiobooki o przygodach Pippi - "Pippi Pończoszanka", "Pippi wchodzi na pokład" i "Pippi na Południowym Pacyfiku", oczywiście w świetnym wykonaniu aktorki.

Przeczytaj recenzję audiobooków z przygodami Pippi

Z zaciekawieniem, ale też dużą dozą sceptycyzmu przyjęliśmy informację o powołaniu Republiki Książki - wielkiej koalicji na rzecz czytelnictwa i bibliotek. Inauguracyjny kongres, który odbył się pod hasłem „Czytanie włącza", zgromadził wiele osobistości - twórców, czołowych dziennikarzy i polityków, którzy dyskutowali nad stanem czytelnictwa, zagrożeniami i wyzwaniami. Mamy nadzieję, że na dyskusjach - i to w pewnych kręgach - się nie skończy i nasz sceptycyzm okaże się nieuzasadniony.

(oprac. Ewa Świerżewska, Zuzanna Matyjek)

Przeczytaj podsumowanie roku 2010 w kategorii film i teatr

Przeczytaj podsumowanie roku 2010 w kategorii muzyka

Przeczytaj podsumowanie roku 2010 w kategorii sztuki plastyczne

Przeczytaj podsumowanie roku 2010 w kategorii muzea i miejsca kultury